Việc lãnh đạo, thuật lãnh đạo và người lãnh đạo

3 khái niệm này không phải là một.

Việc lãnh đạo là việc mà ai đó trong đời cũng ít nhất một lần có làm qua: lãnh đạo ông hay bà xã, con cái trong nhà, lãnh đạo cấp dưới của mình. Việc lãnh đạo nói ngắn gọn là LÀM CHO NGƯỜI KHÁC LÀM VIỆC, chứ không phải đích thân mình làm. Nói thế để thấy rằng hễ đã là một tổ chức, một xã hội thì tất yếu có công việc lãnh đạo, để giúp cho tổ chức đó làm việc, vận hành được và vận hành có hiệu quả.

Làm thế nào để cho người khác làm việc, đó là câu chuyện về thuật lãnh đạo.

Điều đầu tiên trong việc lãnh đạo mà mọi người dễ thấy nhất là RA LỆNH. Muốn ra lệnh thì phải có quyền, có uy và có tín. Không có quyền thì khó ra lệnh (vì ai chịu nghe). Vậy là người ra lệnh phải là người có CHỨC. Nhưng thiếu gì người có chức mà chẳng ai sợ, chẳng ai ngán, làm sao người ta chịu nghe. Muốn người khác chịu nghe phải có cái UY và cái TÍN. Có người chỉ có UY, mà không có tín, thiên hạ chỉ tuân theo vì sợ chứ không tin, cái đó không bền. Có được cái TÍN, được người tin, thì sẽ có cái UY, uy từ nội tâm mà ra. Cái đó mới bền. Muốn ra lệnh được phải có được niềm tin và sự kính trọng của người khác. Có người có chức vụ, nhưng không ra lệnh được, nếu không có người chống lưng, vì không được mọi người tin và trọng. Trong khi có nhiều người không có chức nhưng nói người khác lại nghe (ta gọi là thủ lĩnh không chính thức).

Nhưng lãnh đạo không chỉ có ra lệnh. Có nhiều người rất ít ra lệnh, mà mọi việc vẫn chạy ầm ầm. Ta còn có thể lãnh đạo bằng cách THUYẾT PHỤC và GÂY ẢNH HƯỞNG. Thuyết phục có thể bằng cách giảng giải, làm cho người khác làm theo. Nhưng muốn gây ảnh hưởng thì đòi hỏi phải có những tố chất và một nhân cách nhất định, tạo được hình ảnh đặc trưng của cá nhân và sự tín nhiệm lâu dài. Gây ảnh hưởng là không cần nói, không cần động tay chân vẫn có người làm theo ý mình.

Bất cứ một nhà quản lý nào cũng đều phải làm công việc lãnh đạo và vận dụng những thuật lãnh đạo đó vào trong công việc của mình.

Nhưng trong tổ chức, có những người người ta gọi là những nhà lãnh đạo và có sự phân biệt giữa vai trò lãnh đạo và vai trò quản lý. Trong khi các nhà quản lý tập trung nhiều hơn vào các công việc hằng ngày, nhằm làm cho bộ máy vận hành hiệu quả, tạo ra được kết quả công việc tốt nhất, thì các nhà lãnh đạo tập trung nhiều hơn vào việc định hướng cho tổ chức và cổ vũ mọi người tiến lên mạnh mẽ hơn. Nhà quản lý tập trung nhiều hơn cho hiện tại, nhà lãnh đạo hướng tới tương lai. Nhà quản lý đo lọ nước mắm, đếm củ dưa hành, trong khi nhà lãnh đạo lúc nào cũng phơi phới và hào sảng…

Sự phân chia vai trò này xuất hiện một cách tự nhiên, sau đó mới được con nguời nhận thức và vận dụng một cách có ý thức vào việc phân công vai trò và trách nhiệm trong bộ máy của tổ chức. Nhưng không phải ai muốn làm lãnh đạo thì làm, người khác phải làm quản lý. Nhiều người thích làm lãnh đạo vì dường như không phải chịu trách nhiệm cụ thể nào, mà lại có nhiều quyền hành. Nghĩ thế thì thật sai lầm. Không phải ai cũng có thể làm lãnh đạo. Người lãnh đạo là người mà đội ngũ nhìn vào họ cảm thấy có niềm tin, sự an tâm với công việc hiện tại và tương lai của họ, cho họ cảm thấy được dựa dẫm, sẵn lòng đi theo. Muốn như vậy, người lãnh đạo phải có phẩm chất và tố chất phù hợp, đồng thời phải có được ý chí và tầm nhìn vượt trội, có uy, có tín, có khả năng thuyết phục và có ảnh hưởng lớn trong tổ chức. Công ty, hoặc tổ chức phát triển mạnh hay yếu, bền vững hay không, phụ thuộc vào sức mạnh của lãnh đạo, bao gồm tầm nhìn, tài năng, ý chí và ảnh hưởng sâu rộng trong tổ chức. Cũng không nên quá cực đoan về vai trò của nhà lãnh đạo. Trên thực tế, không có nhà lãnh đạo nào không làm quản lý, cũng không thể hướng tới tương lai nếu không có nền tảng vững chắc trong hiện tại. Một nhà lãnh đạo có tầm nhìn, có tài năng thì thước đo đầu tiên là phải xây dựng được đội ngũ những nhà quản lý giỏi cho mình và phải thông thạo các nghiệp vụ quản lý, nhuần nhuyễn về thuật lãnh đạo.