Tốc độ

Hồi nhỏ, cạnh nhà tôi có một anh chàng tên Phương. Mẹ hắn là cô Tuyết, lai da đen. Vậy nên Phương cũng có làm da sậm màu, cặp môi thâm và mái tóc xoăn thừa hưởng từ mẹ. Cả xóm duy nhất chỉ Phương là có cái xe đạp cũ. Tôi đã có lần được Phương cho ngồi thử đằng sau, sợ tái cả mặt. Ngồi lên xe là vù một cái, Phương cắm đầu cắm cổ đạp, bất chấp đường đông hay vắng. Ít có ngày nào mà Phương dắt xe vô nhà lại không có vài vết xây xước chỗ này chỗ khác trên thân thể hắn. Vậy nhưng hễ cứ ngồi lên xe là hắn lại phóng vèo vèo.

Có một lần tôi hỏi tại sao không chạy xe chậm chậm thôi. Phương nhìn tôi, lắc đầu nói tao không chạy chậm được. Tại sao? Té liền. Tôi a lên ngạc nhiên. Phương kể ngay lần đầu tiên hắn tập xe, có một thằng chơi ác. Hắn vừa nhấp nhấp lên yên là thằng kia nắm cái xe đẩy mạnh. Sợ té, hắn đành cắm đầu cắm cổ đạp, một mạch đến cuối đường, rồi xuống xe, quay lại, lại leo lên cắm đầu cắm cổ đạp. Chỉ một buổi tập duy nhất, hắn biết đi xe đạp, nhưng chỉ biết chạy thật nhanh, chạy chậm té liền. Ngày nào hắn cũng lãnh thẹo vì té xe, hoặc gây tai nạn, va quẹt là do lẽ đó.

Chợt nhớ lại chuyện đó khi nghĩ tới bài học về tăng trưởng kinh tế hiện nay. Đành rằng đất nước mình xuất phát thấp, phải tăng trưởng nhanh để tránh nguy cơ tụt hậu, để ổn định dân sinh, nhưng như thế không có nghĩa rằng tăng trưởng nhanh sẽ giải quyết được mọi vấn đề, mà thậm chí có thể còn gây tai nạn, có thể đưa ta vào thảm hoạ nếu không nâng cấp được kỹ năng “lái xe”, điều hành kinh tế từ vi mô tới vĩ mô. Cũng như vậy, có nhiều doanh nghiệp đang đặt mục tiêu tăng trưởng nóng để chiếm lĩnh thị trường, để gặt hái lợi nhuận siêu ngạch do lợi thế qui mô và nắm thị phần độc quyền, nhưng lại không cân nhắc đến năng lực của đội ngũ. Sự đời ông bà đã đúc kết “tham thì thâm”. Đó cũng là bài học cần suy gẫm vậy.