Những cơ hội cuối cùng

Đi khảo sát một khách hàng về, buồn khó tả. Cái buồn rất phức tạp, rất “người“, sự uể oải mỗi khi mệt mỏ vì phải tìm đủ chiêu để giải thích với khách hàng về những cái có thể và không thể, sự mệt mỏi nội tâm khi phải chứng kiến những éo le của thế thái nhân tình, và, có tin hay không mặc kệ, là nỗi lo lắng cho khả năng chống chịu và vượt qua khó khăn của chính khách hàng.Đã gặp đủ loại khách hàng, chứng kiến nhiều thành công và thất bại đủ để tôi có một kết luận hết sức riêng tư rằng sự thành bại của một doanh nghiệp được quyết định bởi sự anh minh của người lãnh đạo nó:

  • Ý chí và tham vọng kinh doanh
  • Giá trị mà họ theo đuổi trong kinh doanh và cuộc sống
  • Sự nắm chắc những điều cốt lõi trong công việc

Mỗi doanh nghiệp đều thể hiện hoặc ẩn chứa đâu đó những điều đó. Nhưng ở khách hàng này, tôi thấy mọi thứ đều không rõ ràng và bị đảo lộn.
Cũng như những doanh nghiệp thuộc hàng đại gia khác, họ cũng đang trăn trở trong việc tìm cho mình một CEO và những cán bộ điều hành giỏi. Hình như chưa bao giờ mong ưới thuê một CEO ngừng thôi thúc trong lòng các ông chủ người Việt, đặc biệt trong những thời điểm khó khăn và khủng hoảng (có lẽ khi “sướng” thì người ta lo tận hưởng?!). Nhưng chưa bao giờ tôi tin ý đinh đó thành công và cũng chưa hề thấy thành công nào trên thực tế. Lý do thì có nhiều, nhưng cốt lỗi nhất đúng như tâm sự của một đại gia với tôi từ năm 1998: “Anh Đại à, cho đến giờ này thì chúng tôi đã có thể thu hút người giỏi, thậm chí từ công ty nước ngoài về với mình, chúng tôi cũng có đủ tiền để trả lương cho họ. Nhưng trở ngại lớn nhất là nếu chúng tôi không giỏi bằng họ, thì làm sao quản lý được họ?“. Cái người đã hỏi tôi câu đó đã không ngừng nỗ lực học hỏi và đưa công ty họ tăng trường gấp cả chục lấn so với trước và trở thành một trong những công ty đại chúng thành công nhất hiện nay. Vậy câu trả lời cho việc tìm thuê CEO là bạn phải đủ giỏi để quản trị được một ông CEO giỏi. Không có thành công nào từ trên trời rơi xuống. Nếu làm chủ chỉ cần có tiền và thuê CEO thì những ông CEO giỏi đã ngồi trên đầu mấy ông chủ từ lâu rồi.
Bài toán cho việc tái cấu trúc quản lý các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay là phải tái cấu trúc lại cái đầu của các ông chủ. Các ông chủ phải có cách tiếp cận bài bản và hệ thống hơn đối với các vấn đề về quản lý. Nhiều ông chủ đang lay hoay tìm nhân viên giỏi, trong khi chính những nhân viên hiện tại của mình mình chưa xài hết năng lực của họ, chưa nhìn thấy giá trị và hiệu quả mà họ làm ra và, nhiều khi, tự mình phá hoại những gì họ đã làm, vì sự hời hợt và thiếu hiểu biết của mình.
Đúng ra công việc tái cấu trúc này phải làm từ lâu rồi. Việc quản trị doanh nghiệp ở Việt Nam đã qua nhiều cơn khủng hoảng, mỗi lần khủng hoảng là một lần dấy lên làn sóng tái cấu trúc, nhưng xem ra vấn đề chưa được giải quyết bao nhiêu, vì tư duy quản lý vẫn lẹt đẹt chạy sau một bước. Nền kinh tế vẫn tăng trưởng, nhiều doanh nghiệp vẫn bứt phá lên hàng đại gia… Vấn đề xem ra không có gì nghiêm trọng.
Nhưng lần này có thể khác. Những khủng hoảng của nền kinh tế ngày càng có nguyên nhân từ chính nội lực và những mất cân đối trong nội bộ nhiều hơn. Những khó khăn này là tích số của các khó khăn nội tại trong từng doanh nghiệp. Các nguyên nhân này, nếu không giải quyết được, tất yếu sẽ diễn ra sự thôn tính ồ ạt, nhiều ông chủ có thể từ ông chủ to thành ông chủ nhỏ, từ ông chủ nhỏ trở thành không có gì, khi mà làn sóng mua lại và sáp nhập diễn ra. Khi đó, nền kinh tế vẫn là nền kinh tế của Việt Nam, nhưng chủ nhân của một phần trong nó có thể không phải là người Việt.
Đây có thể là cơ hội cuối cùng để các ông chủ người Việt thay đổi và bứt phá về tư duy quản lý, bởi muốn học thì phải có thầy và có lực. Trong nhiều năm qua, chúng ta nhận được sự hỗ trợ về kỹ thuật rất nhiều từ các tổ chức quốc tế (như UNDP, MPDF, DANIDA…) để phát triển năng lực kinh doanh và quản lý cho đội ngũ doanh nhân. Nhưng thời hạn cuối cùng cho các hỗ trợ đó đang đến gần, khi lộ trình đưa Việt Nam ra khỏi danh sách các nước nghèo để được ưu tiên hỗ trợ sẽ đến vào năm 2010. Tiền chưa phải là quan trọng, nhưng khi đó, những nguồn lực về tri thức và việc phát triển các công cụ, tập hợp đội ngũ chuyên gia dành cho Việt Nam sẽ không còn rộng rãi và dồi dào như hiện nay. Lúc đó, muốn tìm thày phải tốn rất nhiều tiền và phải ra công thuyết phục (kiểu như ký hợp đồng với đội bóng đá Olympic Brasil hiện nay vậy).

Leave a Reply

Your email address will not be published.